HÜLYA GENÇ SERTKAYA/ Tarımsal üretimi artırmak ve gıda arz güvenliğini güvence altında tutmak için bitkisel ve hayvansal üretimde destekleme tutarları güncellendi. Ayrıca, bölgede yaşanan savaşlar ve Hürmüz Boğazı krizi gibi gelişmeler dolayısıyla artan "tarımsal girdi" maliyetleri dikkate alınarak, bitkisel üretimde destek tutarlarında güncellemeye gidildi. Bitkisel üretimde 2026 üretim yılı için daha önce dekara 310 lira olarak belirlenen destek katsayı değeri 367 lira olarak güncellendi. Böylece 2025 üretim yılında 244 olan bu değer yüzde 50.4 artırıldı. 2027 üretim yılı için ise destek katsayı değeri dekara 442 liraya çıkarıldı. Büyükbaş hayvancılık desteklerinde 2026 yılı için, önceki yıla oranla yüzde 43 artışla, hayvan başına buzağı temel desteği bin 400 liradan 2 bin liraya, malak desteği 2 bin 800 liradan 4 bin liraya yükseldi. Küçükbaş hayvancılık destekleri de yine yüzde 43 artışla, hayvan başına kuzu/oğlak temel desteği 300 liradan 430 liraya yükseltildi. Bazı üretim alanlarında ilave destekler getirildi. Öte yandan, ekim ayında 2027 yılı bütçesinin Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulmasıyla birlikte tarımsal destek bütçe büyüklüklerinin de netleşmesi bekleniyor.
2026 DESTEK TUTARLARI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın daha önce müjdesini verdiği, bölgedeki gelişmeler dolayısıyla artan girdi maliyetleri dikkate alınarak temel destek ve planlı üretim desteği tutarlarında artışa gidilmesine yönelik düzenleme 8 Eylül'de Resmi Gazete'de yayımlandı. 2024-2026 Yıllarında Yapılacak Hayvancılık Desteklemelerine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karara göre, hayvancılık desteklerinde 2026'da bir önceki yıla göre yüzde 43'e varan oranda artışı gidildi. 2026'da hayvan başına buzağı temel desteği 1 bin 400 liradan 2 bin liraya, malak desteği 2 bin 800 liradan 4 bin liraya yükseltildi. Bu desteklerdeki artış oranı yüzde 43 oldu.
Küçükbaş hayvancılıkta ise hayvan başına kuzu ve oğlak temel desteği yüzde 43 artırılarak 300 liradan 430 liraya yükseltildi. Çoban desteği de yüzde 43 artırılarak 81 bin liradan 116 bin 100 liraya çıkarıldı.
Karara göre, atık desteğinin kapsamı genişletildi ve verilen desteklerde yüzde 100 artış yapıldı. Buna göre, gebe hayvanlarda, Bakanlık tarafından uygulanan programlı aşılar nedeniyle meydana gelen yavru kayıpları için ödenen desteğin kapsamına, bulaşıcı hastalıklar nedeniyle meydana gelen yavru kayıpları da dahil edildi. Buzağı/malak başına verilen destek 20 bin liraya, kuzu/oğlak başına verilen destek ise 4 bin liraya çıkarıldı.
İLAVE DESTEKLER DE SAĞLANACAK
Karar çerçevesinde; ayrıca, bazı üretim alanlarında ilave destekler de sağlanacak. Güçlü Besi Güçlü Üretim Projesi kapsamındaki hayvanlarda yapılan etçi ırk sperma ile tohumlamadan doğan buzağılar için ilave 0.5 katsayı uygulanacak. Yani bu proje kapsamındaki etçi ırk sperma ile yapılan tohumlama sonucunda doğan her baş buzağı için ilave bin lira destek verilecek.
Suni tohumlama uygulamasından doğan buzağı/malaklar için ilave 1 katsayı, embriyo transferi/cinsiyeti belirli sperma uygulamasından doğan buzağı/malaklar için ilave 2.5 katsayı uygulanacak.
Göçer sevk kontrol noktasında doğan kuzu ve oğlaklar için ilave 215 lira/baş, ari işletmelerde doğan dişi kuzu ve oğlaklar için ise ilave 860 lira/baş destek sağlanacak.
Tam izole bölgelerde koruma altına alınan arı gen kaynaklarını tampon koruma bölgesinde muhafaza eden üretici ve yetiştirici örgütlerine üye üreticilere arılı kovan başına ilave 75 lira, üye olmayanlara ilave 60 lira destek verilecek.
Çiğ süt desteği kapsamında ise ürettikleri sütü, Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip çiğ süt toplama ve/veya depolama sorumluları aracılığıyla işleme tesislerine satan üreticilere temel desteğe ilave destek sağlanacak.
ARILI KOVAN, İPEK BÖCEĞİ VE TİFTİKTE ARTIŞ VAR
Karar kapsamında, arıcılık desteğinde, üretici ve yetiştirici örgütlerine üye üreticilere arılı kovan başına verilen temel destek 140 liradan 250 liraya yükseltildi. Örgüt üyesi olmayan üreticiler için ise temel destek tutarı ise kovan başına 100 liradan 200 liraya çıkarıldı.
İpek böceği temel desteği yüzde 36 artırılarak kilogram başına bin 100 liradan bin 500 liraya yükseltildi. Tiftik üretimi temel desteği ise yüzde 38 artırılarak kilogram başına 160 liradan 220 liraya çıkarıldı.
Bu arada su ürünleri ve hayvan gen kaynakları destekleri de artırıldı. Karara göre, su ürünleri yetiştiriciliği yapan işletmelere, ürettikleri türler ve üretim şekillerine göre verilen temel destek oranlarında yüzde 30 ile yüzde 100 arasında değişen oranlarda artışa gidildi. Hayvan gen kaynakları için verilen birim destek tutarları da bir önceki yıla göre yüzde 60 artırıldı.
EN FAZLA ARTIŞ MERCİMEK VE NOHUTTA
"2025-2027 Yıllarında Yapılacak Bitkisel Üretime Yönelik Desteklemeler ile Diğer Bazı Tarımsal Desteklemelere İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar" kapsamında, 2026 üretim yılı uygulamaları için dekar başına 310 lira olarak belirlenen destek katsayı değeri, 367 lira olarak güncellendi. 2025 üretim yılında 244 lira olarak uygulanıyordu. 2027 üretim yılı desteklemeleri için ise; destek katsayı değeri 442 liraya çıkarıldı. Ürün bazında en yüksek artış ise mercimek ve nohut desteklerinde gerçekleşti. Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, planlama kapsamında yer alan mercimek ve nohut ürünlerinde planlı üretim desteği yüzde 141 artırılarak dekara 884 liraya yükseltildi. Mercimek ve nohut üreten üretici temel ve planlı üretim desteği olarak 2026 üretim yılı için dekara 734 lira destek alırken, 2027 üretim yılı için dekara bin 326 lira destek alacak.
Üretim planlaması kapsamına giren ürünlerden buğday, arpa ve mısırda, temel destek ve planlı üretim desteği toplamı 2026 üretim yılı için 806 lira olarak belirlenmişken, bu rakam 954 lira olarak güncellendi. 2027 üretim yılı içinse bu tutar bin 149 liraya yükseltildi.
Ayçiçeği, fasulye, soya ve kanolada ise 2026 üretim yılı için temel destek ve planlama desteği toplamı 930 lira iken bin 101 lira olarak güncellendi. 2027 üretim yılında bu tutar bin 326 liraya çıktı.
Pamukta ise bin 395 lira olan tutar bin 652 lira olarak güncellenirken, 2027 için bin 989 lira oldu. Patates, soğan ve aspirde ise 620 lira olan temel destek ve planlama desteği toplamı 734 lira olarak güncellendi, 2027 içinse 884 lira olarak belirlendi. Sertifikalı tohum kullanım desteğinde de önemli artışlar yapıldı. Buna göre 2027 üretim yılında sertifikalı tohum kullanımında dekar başına destek; soya ve yer fıstığında yüzde 101 artışla 442 liraya, nohut ve yem bezelyesinde yüzde 201 artışla 442 liraya, mercimekte yüzde 141 artışla 353,6 liraya çıktı. Tarımsal yayım ve danışmanlık desteği de bir önceki yıla göre yüzde 40 artırılarak 345 bin 450 liradan 483 bin 630 liraya yükseltildi.
Fehmi KİRAZ / Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği (TZYMB) Genel Başkanı
"Sektördeki destek artışı enflasyonun altında"
2025-2026 tarımsal üretim sezonunda bölgede yaşanan savaşlar ve Hürmüz Boğazı krizi gibi küresel gelişmeler petrol ile gübre hammaddesi fiyatlarını tırmandırdı. Artan maliyetler karşısında üretici zorlandı. Çiftçi olumsuz etkilendi. Cumhurbaşkanı tarafından daha önce açıklandığı üzere tarımsal destekler artırıldı. Ancak bitkisel üretim desteklerindeki artış yükselen mazot ve gübre maliyetlerini karşılamadı. 2026 Nisan'da litresi 71 lira olan mazot fiyatı günümüzde 90 liraya ulaşarak yüzde 26.76 oranında arttı. Destek artışı ise mazot zamlarının yüzde 6.32 puan gerisinde kaldı. TÜİK verilerine göre gübre fiyatlarındaki yıllık artışın yüzde 50 civarında olduğu göz önüne alındığında, temel destekteki yüzde 18.39'luk artış yetersiz kaldı.
2027 hedefleri enflasyon tahminini karşılamıyor: 2027 yılı için belirlenen 442 liralık destek (yüzde 20.44 artış), yeni Orta Vadeli Program'da (OVP) 2026 yılı için açıklanan yüzde 28.4'lük enflasyon hedefinin belirgin şekilde altında kaldı.
Öte yandan, hayvancılık desteklerindeki yüzde 40'ın üzerindeki artış oranları maliyet baskısı altındaki üreticiler açısından olumlu, umut verici oldu. Toplam tarımsal desteklemelerdeki bitkisel üretim desteklerinin büyük ağırlığını düşünecek olursak hayvancılıktaki artışın daha yüksek olduğunu da anlayabiliriz. Her ne olursa olsun çiftçimizi, üreticimizi enflasyona ezdirmeden desteklememiz gerekir ki üretimini sürdürebilsin. Bu gıda güvenliğimizin sağlanması için hayati önem taşıyor.
Nihat ÇELİK / Tarımsal Üretim ve Küçükbaş Yetiştiricileri Genel Merkezi (TÜRKYED) Genel Başkanı
"Yeni paket hem çiftçiye hem de tüketiciye olumlu yansır"
Hayvancılık ile bitkisel üretimde temel destek ve planlı üretim desteği tutarlarının artırılmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı ile bitkisel üretimden hayvancılığa, arıcılıktan su ürünleri yetiştiriciliğine kadar birçok alanda tarım sektörüne büyük güç katacak artışlar gerçekleştirildi. Tarımsal üretimin artırılması noktasında desteklemeler önemli. Tarımsal üretimin gücüne güç katacak olan yeni destekleme paketinin önümüzdeki süreçte çiftçilerimize dolayısıyla da tüketicilerimize olumlu yansımaları olacaktır. Hayvancılık desteklerinde yüzde 43'e varan artışlar kaydedildi. Desteklerde bu oranda yapılacak artış küçümsenmeyecek boyutta olup hayvansal üretimin artırılmasında etkin rol oynayacak. Diğer taraftan gerek arıcılık destekleri gerekse ipek böceği temel desteğinin artırılmış olmasıyla da bütünüyle hayvancılığın yeniden atağa geçmesi sağlanmış olacak.
Yeni destekleme paketinde bazı üretim alanlarında ilave destekler de sağlandı. Küçükbaş hayvancılık için dişi kuzu ve tüm oğlaklara 430 lira aile işletmesi desteği, 301 lira kadın ve genç çiftçi desteği, 86 lira birinci derece tarımsal örgüt üyeliği desteği ilave destekler olarak belirlendi. Bunun yanında göçer sevk kontrol noktasında doğan kuzu ve oğlaklar için ilave 215 lira/baş, ari işletmelerde doğan dişi kuzu ve oğlaklar için ise ilave 860 lira/baş destek sağlanacak. Bunları sektörün gelişmesinde önemli kararlar olarak görüyoruz. Ayrıca Bakanlığımız tarafından uygulanan programlı aşılar nedeniyle meydana gelen yavru kayıpları için ödenen desteğin kapsamına bulaşıcı hastalıklar nedeniyle meydana gelen yavru kayıpları da dahil edilerek bu manada buzağı/malak başına verilen desteğin 20 bin liraya, kuzu/oğlak başına verilen desteğin ise 4 bin liraya çıkarılmış olması hayvan sağlığı açısından oldukça değerli oldu. Öte yandan bitkisel üretimde de destek katsayılarının artırılmış olmasının, 2027 yılı üretimine olumlu katkısı olacaktır.
