Türkiye Plastik Atık Çalıştayı Şehir Koordinasyon Toplantıları'nda plastik atık yönetimi, mikroplastik kirliliği, geri dönüşüm altyapısı ve deniz-kıyı ekosistemlerinin korunmasına yönelik çalışmalar değerlendirildi. İki kentte öne çıkan başlıklar arasında kirliliğin kaynağında önlenmesi ve kamu, yerel yönetim, özel sektör, akademi ile sivil toplumun ortak hareket etmesi yer aldı. Adana'da başlayan istişare süreci Mersin'de devam ederken, iki kentte ortaya konulan görüş ve önerilerin 31 Ağustos-1 Eylül tarihlerinde İstanbul'da gerçekleştirilecek Türkiye Plastik Atık Çalıştayı'na taşınması planlanıyor. Adana'da ayrıca plastik ve mikroplastik kirliliğine karşı İl Eylem Planı hazırlanması kararlaştırılırken, Mersin'de kentin plastik döngüsündeki mevcut durumu, özellikle deniz ve kıyı kirliliğine ilişkin değerlendirmeler ile kirliliğin kaynağında önlenmesine yönelik çalışmalar masaya yatırıldı.
Adana'da Plastik Atık Yönetimi Masaya Yatırıldı
Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncülüğünde gerçekleştirilen Türkiye'nin sıfır atık vizyonunun plastik kirliliğinin önlenmesi ve döngüsel ekonominin güçlendirilmesi alanındaki yansımalarını değerlendirmek üzere yürütülen istişare sürecinin ilk şehir buluşmalarından biri Adana'da gerçekleştirildi. Adana Valiliği himayesinde, Sıfır Atık Vakfı koordinasyonunda düzenlenen toplantıya Adana Valisi Mustafa Yavuz, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş'ın yanı sıra kamu kurumları, belediyeler, üniversiteler, sanayi ve ticaret odaları, organize sanayi bölgeleri, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör temsilcileri katıldı.
"Çevreyi Kirleten Kim Varsa En Ağır Cezayı Almalı"
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, gerçekleştirdiği konuşmada plastik kirliliği ile mücadele ve çevresel suçlara yönelik yaptırımlar konusunda dikkat çekici mesajlar verdi. Ağırbaş, sulak alanlara ve nehirlere yasa dışı atık dökenlerin para cezalarıyla kurtulmaması gerektiğini belirterek, "Bu tip yasa dışı faaliyette bulunan kim varsa hapis cezası almalı. Dereyi kirleten bir kişi birkaç milyon gibi bir ceza alıyor. Ben bunu kabul etmiyorum. Bu kişi ya derenin rehabilitasyonla alakalı bütün maliyeti üstlenmek zorunda ya da hapis cezası almalı. Çünkü Türkiye'nin doğası, nehri, denizi, bu milletin malı. Birkaç kişinin, 86 milyonun malı olan denizlerimize, toprağımızı tahrip etmesine izin veremeyiz. Ben her gittiğim yerde bunu söylüyorum. Çevreyi kirleten kim varsa en ağır cezayı alması için bu işin takipçisi olacağız" dedi.
"Geri Kazanım Oranını Yüzde 80'lere Çıkarmayı Hedefliyoruz"
Samed Ağırbaş, üç günde dört il geziyoruz, dört il gezmemizin sebebi de buralardaki süreci yerinde görmek ve koordinasyon süreçlerini takip etmek diyor. Adalet Bakanlığı ile temas halinde olduklarını aktaran Ağırbaş, "Ben buradan Adalet Bakanımız Akın Gürler'e de teşekkür etmek istiyorum" diyerek Bakan Gürler'in özellikle çevre konularında Türkiye'nin geleceğiyle alakalı güçlü bir irade ortaya koyduğunu vurguladı. Akabinde ise Ağırbaş, "Bildiğiniz üzere Sayın Erdoğan hanımefendi bu projeyi başlattıktan sonra Türkiye'de geri kazanım oranı yüzde 10'lardan yüzde 35'lere çıktı. Bizim hedefimiz bunları yüzde 50'lere, yüzde 80'lere çıkarmak. Ama burada bunları yaparken toplumsal bir uzlaşı istiyoruz. Toplumun bütün kesimlerini aynı masa etrafında toplayarak ortak bir akılla hareket etmek istiyoruz ki herkes bu işin sonunda mutlu olsun. Çünkü bizim yaptığımız işin felsefesi çok önemli. 86 milyon vatandaşın geleceği için bu işi yapıyoruz. Akdeniz sahilleri kirlenmesin, Adana'nın tarım alanları kirlenmesin derken aslında buradaki temel isteğimiz şu; 'Yarın biz, çocuklarımız, tanıdıklarımız, sevdiklerimiz denize giremez duruma gelmesin'."
Adana'da Habersiz Denetimler Artırıldı
Adana Valisi Mustafa Yavuz ise plastik ve mikroplastik kirliliğinin çok yönlü bir mesele olduğunu vurgulayarak, "Katılımcılarımız Adana'mızın atık ve plastik döngüsüne ilişkin görüşlerini ve çözüm önerilerini paylaştılar. Özellikle 2026 yılı yaz döneminde Akdeniz bölgesinde tespit edilen mikroplastik kirliliğe ilişkin gelişmeler doğrultusunda, atık geri kazanım tesislerine yönelik habersiz denetimlere valiliğimizin koordinasyonunda ağırlık verilmiştir. Bu kapsamda 27 Temmuz-15 Ağustos 2026 tarihleri arasında 159 denetim gerçekleştirilmiştir. Yürüttüğümüz denetin ve yaptırım çalışmalarının temel amacı çevre kirliliğini kaynağında önlemek, işletmelerin mevzuata uyumunu sağlamak ve geri dönüşüm süreçlerini daha izlenebilir hale getirmektir" dedi.
Adana İl Eylem Planı Hazırlanacak
Yerel yönetimler tarafından atık getirme merkezlerinin kurulması, sanayi-üniversite iş birliğinin güçlendirilmesi ve geri dönüşüm alanındaki AR-GE çalışmalarının arttırılmasının çözüm önerileri arasında yer aldığını söyleyen Yavuz, şöyle devam etti: "Kalıcı çözümün yalnızca kanallardaki atıkları temizlemekten değil, kirliliğin kanallara ulaşmadan kaynağında önlemekten geçtiğini de hepimiz biliyoruz. Sulama suyunun kalitesinin düzenli olarak takip edilmesi, mikroplastik kaynakların belirlenmesi ve ilgili kurulların eş güdüm içerisinde hareket etmesinin bilinci içerisindeyiz ve bu doğrultuda çalışmalarımıza devam edeceğiz. Bu kapsamda atıklar, su arıtma tesisleri, kanallar, geri dönüşüm tesisleri ve mikroplastik kirliliğine mücadeleyi kapsayan İl Eylem Planı'nın hazırlık çalışmaları katılımcı bir anlayışla devam etmektedir. Bugünkü toplantımızda elde edilen sonuçları ve dile getirilen sorunları ve çözüm önerilerini de il eyle planına yansıtacağımızı belirtmek isterim."
Mersin'de Ortak Akıl Buluşması
Adana'nın ardından Mersin'de gerçekleştirilen şehir koordinasyon toplantısında ise kentin plastik döngüsündeki mevcut durumu ve Akdeniz'e uzanan etkileri kapsamlı şekilde ele alındı. Toplantıda liman, ticaret, tarım ve sanayi faaliyetlerinin plastik döngüsü üzerindeki etkileri değerlendirilirken, plastik atıkların azaltılması, geri kazanımı ve denizlere ulaşmasının önlenmesine yönelik önceliklerin ulusal çalıştaya taşınması kararlaştırıldı.
Mersin Valiliği himayesinde, Sıfır Atık Vakfı koordinasyonunda gerçekleştirilen toplantıya Mersin Valisi Atilla Toros, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş ile kamu kurumları, belediye, üniversiteler, sanayi ve ticaret odaları, organize sanayi bölgeleri, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör temsilcileri katıldı.
"Mersin Şehri Plastik Döngüsünde Hem Karasal Hem de Denizdeki Boyutuyla Önemli"
Samed Ağırbaş, Mersin'in plastik döngüsü konusunda hem karasal hem de denizdeki boyutuyla önemine dikkat çekerek, "Bugün kamu kurumlarımız, yerel yönetimimiz, üniversitelerimiz ve ticaret dünyamız, sivil toplum, özel sektör temsilcilerimizle deniz alanlarına ulaşan plastik atıkların kaynağında önlenmesi, mevcut sorun ve ihtiyaçları, başarılı uygulamaları hem birlikte ele aldık" dedi.
Mersin'de Kirliliğin Kaynağında Önlenmesi Vurgusu
Mersin Valisi Atilla Toros, Sıfır Atık vizyonunun sahada somut sonuçlara dönüştürülmesinin önemine dikkat çekerek, "Mersin olarak bu anlayışı sahada güçlendirmeyi ve somut sonuçlara dönüştürmeyi önemsiyoruz. Bugünkü toplantımızı da bu yaklaşımın yerel düzeydeki önemli adımlarından biri olarak değerlendiriyoruz" ifadelerini kullandı.
Denizler ve kıyıların temizliğinin Mersin'in geleceği ve biyoçeşitliliği açısından kritik olduğunu söyleyen Toros, "Mersin 321 kilometre eşsiz kıyı şeridiyle Akdeniz'in en önemli deniz kentlerinden biridir. Toplantımızda Mersin'in plastik döngüsündeki mevcut durumu, özellikle deniz ve kıyı kirliliğine ilişkin değerlendirmeleri ele aldık. İlgili kurumların, belediyelerin, üniversitelerin ve sektör temsilcilerinin görüşlerini aldık. Ortaya çıkan değerlendirmeler doğrultusunda kirliliğin kaynağında önlenmesinin önemini bir kez daha ortaya koyduk" diye konuştu.
Mersin'de Denetimler Sürdürülüyor
Çevrenin korunması konusunda tavizsiz bir yaklaşım içinde olduklarını belirten Toros, şöyle devam etti: "Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımızca ilimizde ve çevre illerdeki plastik geri kazanım tesislerine yönelik denetimler hassasiyetle sürdürülmektedir. İlimizde faaliyet gösteren 20 plastik geri kazanım tesisinde denetimler gerçekleşti. Mevzuata aykırı hareket eden 2 tesise idari yaptırım uyguladık. Ayrıca kentsel atık su arıtma tesislerinden numuneler alındı. Alınan numunelerin analiz süreci devam etmektedir. 2025 yılında kestiğimiz ceza miktarı 59 milyon 246 bin 75 lira. 2026 yılında 49 milyon 395 bin 812 lira olmak üzere cezalar kestik. 20 tesisimize de aralıksız denetim yapmaya devam ediyoruz. Çevre ve denizlerimizi korumak hepimizin ortak sorumluluğudur. Belediyeler, üniversiteler, sanayiciler, sektör temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarımızla iş birliği içinde hareket ediyoruz. Ortak akılla uygulanabilir kalıcı çözümler geliştirmeyi hedefliyoruz."
Ortak Hedef: Plastik Kirliliğini Kaynağında Önlemek
Adana ve Mersin toplantılarında plastik kullanımının kaynağında azaltılması, ayrı toplama sistemlerinin etkinleştirilmesi, geri dönüşüm ve yeniden kullanım altyapısının geliştirilmesi, atıkların çevreye ve su kaynaklarına ulaşmasının önlenmesi ve kamu, yerel yönetim, özel sektör, akademi ve sivil toplum arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi ortak başlıklar olarak öne çıktı. Adana'da ayrıca atıklar, su arıtma tesisleri, kanallar, geri dönüşüm tesisleri ve mikroplastik kirliliğiyle mücadeleyi kapsayan İl Eylem Planı hazırlanırken, Mersin'de kentin liman, lojistik, tarım, sanayi ve turizm kapasitesinin plastik döngüsü üzerindeki etkileri Akdeniz perspektifiyle değerlendirildi.
Görüşler İstanbul'daki Çalıştaya Taşınacak
Adana ve Mersin'de ortaya konulan görüş, değerlendirme ve çözüm önerileri kayıt altına alınarak 31 Ağustos-1 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul'da gerçekleştirilecek Türkiye Plastik Atık Çalıştayı'na aktarılacak. Çalıştayda 4 ana tematik blok altında oluşturulacak 15 çalışma masasında plastik üretimi ve tasarımı, sürdürülebilir tüketim, atık yönetimi, geri kazanım, mikroplastikler, insan sağlığı, finansman, yönetişim ve uluslararası iş birliği gibi başlıklar ele alınacak.
Adana'da başlayan, Mersin'de devam eden ve Muğla ile Antalya'da sürdürülecek şehir koordinasyon toplantılarında elde edilen bilgi ve deneyimlerin İstanbul'da ortak bir değerlendirme zemininde buluşturulması hedefleniyor. Sürecin sonunda Türkiye Plastik Döngüsü Sonuç Raporu hazırlanarak kamuoyuna duyurulacak.
