Türkiye Arabulucular ve Arabuluculuk Merkezleri (TURAMEP) Yönetim Kurulu Üyesi ve Sözcüsü Arb. Dr. Umut Metin, Çin'in uluslararası ticari uyuşmazlıkların çözümünde öne çıkan kurumlarından Şanghay Uluslararası Tahkim Merkezi'ni (SHIAC) ziyaret etti.
SHIAC Genel Sekreter Vekili Yang Guang ve İş Birliği ve Gelişim Koordinatörü Xu Suosheng ile gerçekleştirilen görüşmede, Türkiye'nin arabuluculuk alanındaki deneyimi ile uluslararası tahkim uygulamaları arasında geliştirilebilecek iş birliği imkânları ele alındı.
Türkiye'de arabuluculuk alanında elde edilen tecrübenin uluslararası düzeyde paylaşılması açısından önem taşıyan görüşmede; arabuluculuk ve tahkim yöntemlerinin birbirini tamamlayıcı biçimde kullanılmasını sağlayan med-arb uygulamaları, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin geliştirilmesi ve iki kurum arasında gelecekte kurulabilecek temaslar üzerine fikir alışverişinde bulunuldu.
1988 yılında kurulan Shanghai International Economic and Trade Arbitration Commission, uluslararası alanda Shanghai International Arbitration Center (SHIAC) adıyla tanınıyor. Çin'in önemli uluslararası ticari tahkim kurumlarından biri olan SHIAC, yerli ve yabancı şirketler arasındaki ticari uyuşmazlıkların bağımsız, tarafsız ve uzmanlık temelli biçimde çözülmesine yönelik hizmetler sunuyor.
SHIAC'ın kurumsal ölçeği, uluslararası ticaret açısından önemini ortaya koyuyor. Kurumun yayımladığı 2025 yılı faaliyet verilerine göre, yıl boyunca 3.819 yeni tahkim dosyası kabul edildi; uyuşmazlıkların toplam değeri 103,725 milyar Çin yuanına ulaştı. Yabancılık unsuru taşıyan 389 dosyada ise 63 ülke ve bölgeden taraflar yer aldı. Bu veriler, SHIAC'ın yalnızca Çin içindeki ticari ilişkiler bakımından değil, sınır ötesi ticari uyuşmazlıklar açısından da önemli bir başvuru merkezi olduğunu gösteriyor.
Uluslararası ticaret hacminin büyümesiyle birlikte, şirketlerin farklı ülkelerde karşılaştıkları uyuşmazlıkları güvenilir, uzmanlaşmış ve öngörülebilir mekanizmalarla çözebilmeleri giderek daha fazla önem kazanıyor. Bu çerçevede SHIAC ile gerçekleştirilen temas, Türkiye'nin alternatif uyuşmazlık çözümü alanındaki birikiminin uluslararası düzeyde paylaşılması bakımından dikkat çekici bir ilk adım niteliği taşıyor.
"ARABULUCULUKTA ÖNEMLİ BİRİKİME SAHİBİZ"
Türkiye'nin arabuluculuğun yaygınlaşması ve uyuşmazlıkların mahkemelere gitmeden çözülebilmesi konusunda önemli bir deneyime sahip olduğunu belirten Türkiye Arabulucular ve Arabuluculuk Merkezleri (TURAMEP) Yönetim Kurulu Üyesi ve Sözcüsü Arb. Dr. Umut Metin, "İş uyuşmazlıklarından ticari uyuşmazlıklara, tüketici ihtilaflarından diğer özel hukuk uyuşmazlıklarına uzanan bu deneyim, arabuluculuğun yalnızca bir hukuki yöntem değil, aynı zamanda toplumsal uzlaşma ve ticari ilişkilerin sürdürülebilirliği açısından da değerli bir araç olduğunu ortaya koyuyor" diyor.
Türkiye'de arabulucuların ve arabuluculuk merkezlerinin çatı yapısı olarak faaliyet gösteren TURAMEP, bu birikimin geliştirilmesini ve uluslararası platformlarda paylaşılmasını hedefliyor. SHIAC ziyareti de arabuluculuk ile tahkim alanlarında uzmanlaşmış kurumlar arasında bilgi ve deneyim paylaşımının geliştirilmesi yönünde atılan adımlardan biri olarak öne çıkıyor.
Görüşmede değerlendirilen med-arb (arabuluculuk-tahkim) yaklaşımı, uyuşmazlığın önce arabuluculuk yoluyla çözülmesinin denenmesini, sonuç alınamayan durumlarda ise tarafların önceden kararlaştırdığı koşullar çerçevesinde tahkim aşamasına geçilebilmesini öngören modellerle gündeme geliyor. Bu tür mekanizmalar, özellikle uluslararası ticari ilişkilerde zaman, maliyet ve iş ilişkilerinin korunması bakımından önem taşıyor.
Umut Metin, arabuluculukta anlaşmaya varılamayan hallerde taraflar arasında uyuşmazlık konusunda elde edilen yakınlaşmanın göz ardı edilmediği "Sınırlandırılmış Hakem Yetkisi" olarak isimlendirdiği model önerisinin uluslararası yatırımcılar açısından da tercih nedeni olabileceğini belirtiyor.
İŞ BİRLİĞİ İÇİN YENİ İMKANLAR
TURAMEP ile SHIAC arasındaki görüşme, iki kurum arasında geliştirilebilecek olası iş birliklerinin değerlendirilmesi bakımından bir tanışma ve başlangıç niteliği taşıyor. Henüz somut bir iş birliği anlaşması bulunmamakla birlikte, gerçekleştirilen temasın ilerleyen dönemde mesleki bilgi paylaşımı, ortak etkinlikler ve alternatif uyuşmazlık çözümü yöntemlerinin geliştirilmesi gibi alanlarda yeni fırsatlara zemin hazırlaması mümkün.
Metin, Türkiye'nin arabuluculuk alanındaki deneyimi ile SHIAC'ın uluslararası ticari tahkim birikiminin karşılıklı paylaşılmasının, gelecekte farklı uyuşmazlık çözümü yöntemlerinin daha etkin biçimde kullanılmasına katkı sağlayabilecek bir potansiyel taşıdığını vurguluyor.
